Skip to main content
Close Menu

Met Geven in Nederland 2017 en het Manifest Filantropie is april een drukke maand met veel aandacht voor de filantropische sector. Zo is duidelijk geworden dat het geefgedrag van de Nederlanders flink is veranderd. Verschillende maatschappelijke trends hebben invloed op het geefgedrag en de filantropische sector.

Niet alleen de sector zelf moet meebewegen, maar ook voor de overheid is een belangrijke rol weggelegd voor het ondersteunen van een sterke filantropische sector. Vanuit deze invalshoek doet GabriŽl van den Brink* een duit in het zakje met Moderne liefdadigheid, een essay in opdracht van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Hierover schreef hij ook een artikel in Trouw.

De homo economicus verliest zijn geloofwaardigheid

In het essay spreekt hij zich uit tegen het mensbeeld van de homo economicus, waarbij de mens alleen maar uit eigenbelang zou handelen. Ook is hij het niet eens met de uitspraken over het steeds egoÔstischer worden van de Nederlandse burger.

Hij beargumenteert dat burgers en bedrijven juist meer geven dan vroeger omdat zij vaker de positieve kant ervaren van geven. Volgens Van den Brink zit er namelijk een vorm van wederkerigheid in het doneren van tijd of geld. Hij noemt als voorbeeld dat geven bijdraagt aan de status en goede naam van de gever, wat voor veel bedrijven en personen een belangrijke drijfveer is om te geven.

De overheid heeft volgens de auteur een belangrijke rol in het ondersteunen van het geefgedrag. Juist omdat de overheid met recente bezuinigingen op de verzorgingsstaat erop aanstuurt dat de burgers zelf meer maatschappelijke taken op zich nemen Dit kan alleen maar als maatschappelijke organisaties, waaronder de filantropische sector, voldoende middelen daarvoor krijgen.

Alternatieven voor de anonieme verzorgingsstaat

Van den Brink beargumenteert dat hoewel de verzorgingsstaat kan worden gezien als vorm van wederkerigheid, deze ook juist ingaat tegen de drijfveren van wederkerigheid. Drijfveren van wederkerig gedrag zijn volgens hem status, de mogelijkheid vrijwillig te kiezen voor een doel waar je achter staat en de persoonlijke betrokkenheid. Dit terwijl de verzorgingsstaat zich juist kenmerkt door een verplichte afdracht in de vorm van belastingen, anonimiteit en geen mogelijkheid om te kiezen wat ermee gebeurt.

Vanuit deze gedachte moet de overheid volgens Van den Brink meer nadenken over mogelijke oplossingen voor deze tegenstrijdigheid in de verzorgingsstaat.  Als voorbeeld noemt hij dat burgers bij hun belastingaangifte moeten kunnen aangeven hoe een deel van hun belasting wordt besteed.

Volledige rapport Moderne Liefdadigheid

In de studie Moderne liefdadigheid doet van den Brink uitgebreid verslag van de stand van zaken en trends in de filantropische sector. Hij geeft een beschouwing over de fundamentele rol van geven en wederkerigheid in de samenleving en de invloed van maatschappelijke veranderingen hierop. Hij sluit af met vier strategische alternatieven voor hoe de sector zich kan ontwikkelen en voor de rol van de overheid hierbij. Het volledige rapport is te vinden in het Kenniscentrum op deze website en via deze link.

  • GabriŽl van den Brink is emeritus hoogleraar maatschappelijke bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg en is momenteel als hoogleraar wijsbegeerte verbonden aan het Centrum »thos van de Vrije Universiteit Amsterdam
 

Blijf op de hoogte

Vul hieronder uw naam en e-mailadres in en u ontvangt 1x per maand een update met al het nieuws vanuit het CBF.